السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )

312

جواهر البلاغة ( فارسى )

دوم آن است كه شاعر كلمهء قافيهء هربيتى را در آغاز بيت بعدى تكرار كند . مانند سخن او : رمتنى و ستر اللّه بينى و بينها * عشيّة أحجار الكناس ، رميم رميم التى قالت لجيران بيتها * ضمنت لكم ألّا يزال يهيم « رميم » در حالى كه پردهء خداوند ميان من و او بود ، در شامگاه ريگستان كناس به من افكند . ( تير انداخت و يا متهم ساخت ) . « رميم » كه به همسايه‌هاى خانه‌اش گفت : من براى شما به عهده مىگيرم كه او پيوسته سرگردان است . توضيح : « رميم » در پايان بيت اول و آغاز بيت دوم نام زنى است . ابن منظور در لسان العرب به اين مطلب تصريح كرده است « 1 » . مراد از « أحجار الكناس » شنهاى كناس است . اين شعر در دو جاى لسان العرب به همين گونه كه ما نوشتيم هست نه آن‌گونه كه در كتاب نقل شده « 2 » . مراد از « احجار الكناس » يا « رمل الكناس » شن‌هايى است كه در سرزمين عبد اللّه بن كلاب بوده است « 3 » . و مانند سخن او : إذا نزل الحجّاج أرضا مريضة * تتّبع اقصى دائها فشفاها شفاها من الدّاء العضال الّذى بها * غلام إذا هزّ القناة سقاها سقاها فروّاها بشرب سجاله * دماء يحلبون صراها « 4 » هرگاه حجّاج به سرزمين بيمارى فرود آيد ، از كنه بيمارى آن جست‌وجو مىكند و آن را شفا مىبخشد . از درد صعب العلاجى كه دارد شفا مىبخشد ، نوجوانى كه وقتى سرنيزه را به حركت آورد آن را آب مىدهد . آبش مىدهد و با دلوهاى بزرگش آن نيزه را از خون مردانى كه ته‌ماندهء خون را بيرون مىآورند سيراب مىكند « 5 » .

--> ( 1 ) - و رميم : من اسماء الصبا ، و به سميت المرأة ؛ لسان العرب ، ج 12 ، ص 256 ( 2 ) - لسان العرب ، ج 12 ، ج 6 ( 3 ) - لسان العرب ، ج 6 ، ص 199 ( 4 ) - اين شعر از ليلى الاخيليه است . الاغانى ، ج ، 11 ، ص 248 ، چاپ دار الكتب المصريه ؛ الامالى ، ج 1 ، ص 86 و 87 چاپ دار الكتب ؛ سيف بنى مروان ، تأليف استاد عبد الرّزاق حميده ، ص 168 ، چاپ دار الفكر . ( 5 ) - بيت آخر ، در الامالى تأليف ابو على قالى ، ج 1 ، ص 86 به جاى « يحلبون صراها » جمله « حيث مال حشاها » ضبط شده است .